Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης , “η κορυφή των κορυφών”, κατά τον Καβάφη,έφυγε σαν σήμερα

Σαν σήμερα (στις 3 Ιανουαρίου 1911) , ο αποκαλούμενος και « άγιος των ελληνικών γραμμάτων», ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης , ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες λογοτέχνες, έφυγε από αυτήν την μάταιη ζωή .

Αυτόν, που ο μεγάλος ποιητής Κ. Καβάφης τον χαρακτήρισε

“ κορυφή των κορυφών”.

Τα στοιχεία λαμβάνουμε από την “Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια”
Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (Σκιάθος ,4 Μαρτίου 1851 - Σκιάθος 3 Ιανουαρίου 1911), «η κορυφή των κορυφών» κατά τον Κ. Π. Καβάφη, είναι ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες λογοτέχνες, γνωστός και ως «ο άγιος των ελληνικών γραμμάτων». 
 Έγραψε κυρίως διηγήματα, τα οποία κατέχουν περίοπτη θέση στη νεοελληνική λογοτεχνία.
Ο ίδιος σε ένα σύντομο αυτοβιογραφικό σημείωμα ιστορεί τη ζωή του ως εξής:

• "Ἐγεννήθην ἐν Σκιάθῳ, τῇ 4 Μαρτίου 1851. Ἐβγήκα ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν Σχολεῖον εἰς τὰ 1863, ἀλλὰ μόνον τῷ 1867 ἐστάλην εἰς τὸ Γυμνάσιον Χαλκίδος, ὅπου ἤκουσα τὴν Α΄ καὶ Β΄ τάξιν. Τὴν Γ΄ ἐμαθήτευσα εἰς Πειραιᾶ, εἴτα διέκοψα τὰς σπουδάς μου καὶ ἔμεινα εἰς τὴν πατρίδα. Κατὰ Ἰούλιον τοῦ 1872 ὑπήγα εἰς τὸ Ἅγιον Ὅρος χάριν προσκυνήσεως, ὅπου ἔμεινα ὀλίγους μῆνας. Τῷ 1873 ἤλθα εἰς Ἀθήνας καί ἐφοίτησα εἰς τὴν Δ΄ τοῦ Βαρβακείου. Τῷ 1874 ἐνεγράφην εἰς τὴν Φιλοσοφικὴν Σχολήν, ὅπου ἤκουα κατ’ ἐκλογὴν ὀλίγα μαθήματα φιλολογικά, κατ’ ἰδίαν δὲ ἠσχολούμην εἰς τὰ ξένας γλώσσας.
  
• Μικρὸς ἐζωγράφιζα Ἁγίους, εἴτα ἔγραφα στίχους, καί ἐδοκίμαζα να συντάξω κωμῳδίας. Τῷ 1868 ἐπεχείρησα νὰ γράψω μυθιστόρημα. Τῷ 1879 ἐδημοσιεύθη "ἡ Μετανάστις" ἔργον μου εἰς τὸ περιοδικὸν "Σωτήρα". Τῷ 1882 ἐδημοσιεύθη "Οἱ ἔμποροι τῶν Ἐθνῶν" εἰς τὸ "Μὴ χάνεσαι". Ἀργότερα ἔγραψα περὶ τὰ ἑκατὸν διηγήματα, δημοσιευθέντα εἰς διάφορα περιοδικὰ καί ἐφημερίδας."
  

Τόσα λίγα και λιτά για τον εαυτόν του αφιερώνει ο μεγάλος συγγραφέας Α. Παπαδιαμάντης .  
Αλλά και ο άλλος μεγάλος ποιητής ο Κωστής Παλαμάς θα γράψει γι΄αυτόν:

• Ὁ Ἀλέξαντρος Παπαδιαμάντης, ποιητὴς μὲ τὸν πεζὸ τὸ λόγο, καὶ κάποτε, μὰ πολὺ σπάνια, μὲ τὸ στίχο, ἕνας ἀπὸ τοὺς ξεχωριστοὺς ἁρμονικοὺς ἀντιπροσώπους τῆς νέας καὶ ἄμουσης ἀκόμα σὲ πολλὰ ἑλληνικῆς ψυχῆς.
  

(Κωστῆς Παλαμᾶς, Ἡ Μοῦσα τοῦ Παπαδιαμάντη)

Αλλά και ο νομπελίστας ποιητής μας Οδυσσέας Ελύτης θα γράψει (στο ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ):

• Ὅπου καὶ νὰ σᾶς βρίσκει τὸ κακό, ἀδελφοί
  ὅπου καὶ νὰ θολώνει ὁ νοῦς σας
  μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμὸ
  καὶ μνημονεύετε Ἀλέξανδρο Παπαδιαμάντη”.
  
  
  
  

Και ο έτερος Νομπελίστας ποιητής , ο Γιώργος Σεφέρης , γράφει :

• “Ὁ Μακρυγιάννης εἶναι ὁ πιὸ σημαντικὸς πεζογράφος τῆς νέας Ἑλληνικῆς
  Λογοτεχνίας, ἂν ὄχι ὁ πιὸ μεγάλος, γιατί ἔχομε τὸν Παπαδιαμάντη”.
  
  
  
  

Πάμε πάλι στη “Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια”:
“Από τη στιγμή που γράφτηκε στο Πανεπιστήμιο άρχισε να δημοσιογραφεί και να κάνει μεταφράσεις από τα Γαλλικά και Αγγλικά, γλώσσες που είχε μάθει σε βάθος και που λίγοι τις γνώριζαν τόσο καλά στην εποχή του.
Οι απολαβές του όμως ήταν πενιχρές και αναγκαζόταν να ζει σε φτωχικά δωμάτια, όντας πάντα ολιγαρκής και λιτοδίαιτος.
Η θέση του καλυτέρευσε κάπως, όταν γνωρίστηκε με τον προοδευτικό δημοσιογράφο και εκδότη Βλάση Γαβριηλίδη, που ίδρυσε την περίφημη για την εποχή της εφημερίδα Ακρόπολη. Η ζωή του όμως δεν άλλαξε.
Αν και η αμοιβή του από την εργασία του στην "Ακρόπολη" ήταν υπέρογκη (έπαιρνε 200 και 250 δραχμές το μήνα), ενώ κέρδιζε αρκετά και από τις -περιζήτητες- συνεργασίες του με άλλες εφημερίδες και περιοδικά, η οικονομική του κατάσταση στάθηκε για πάντα η αδύνατη πλευρά του.
Ήταν σπάταλος και ανοργάνωτος όσον αφορά τη διαχείριση των χρημάτων του {...}Όταν έπαιρνε το μισθό του, πλήρωνε τα χρέη του στην ταβέρνα του Κεχριμάνη, (όπου έτρωγε είκοσι εφτά ολόκληρα χρόνια), έδινε το νοίκι, έστελνε στη Σκιάθο, μοίραζε στους φτωχούς, σπαταλούσε χωρίς σκέψη για την αυριανή μέρα.
Κι έτσι έμενε πάντα φτωχός και στενοχωρημένος, χωρίς να μπορεί να αγοράσει ακόμη και τα στοιχειώδη, ακόμα και ρούχα.
Δεν μπορούσε να περιποιηθεί τον εαυτό του και η μεγάλη ανεμελιά του, συνοδευμένη από κάποια φυσική ραθυμία και νωθρότητα, με μια πλήρη αδιαφορία για τα βιοτικά, τον κρατούσε σε κατάσταση αθλιότητας. Άπλυτος, απεριποίητος, σχεδόν κουρελής, ενώ μπορούσε να ζει με αξιοπρέπεια, γιατί ήταν λιτότατος και ασκητικός, σκορπούσε τα λεφτά του και μόνο κάθε πρωτομηνιά είχε χρήματα στην τσέπη του. «Κατ' έκείνην την ήμέραν συνέβη να είμαι πλούσιος..» έχει γράψει κάπου.
Ενδεικτικό της σχέσης του με τα χρήματα είναι το περιστατικό που αναφέρει ο Παύλος Νιρβάνας: όταν ο Παπαδιαμάντης ξεκίνησε τη συνεργασία του με την εφημερίδα "Το Άστυ", ο διευθυντής του προσέφερε για μισθό 150 δραχμές. Η απάντηση του Παπαδιαμάντη ήταν: «Πολλές είναι εκατόν πενήντα. Με φτάνουνε εκατό». 
 

Η βασανισμένη αυτή ζωή, η εντατική εργασία, το ξενύχτι και προπάντων το ποτό, που σιγά-σιγά του έγινε πάθος , καθώς και το τσιγάρο και η καθημερινή υπερβολική κούραση, κατέστρεψαν την υγεία του και τον έφεραν πρόωρα στο θάνατο.
{...} Αυτός ο περίεργος και απόκοσμος τρόπος ζωής, με την παράλληλη προσήλωσή του στην Ορθόδοξη Εκκλησία και τη λειτουργική της παράδοση, τον έκανε να μοιάζει με κοσμοκαλόγερο. Συνήθιζε να ψάλλει στον Ι. Ναό του Αγίου Ελισσαίου (σ.σ. φωτογραφίες του Νίκου Βούτου) ως δεξιός ψάλτης, ενώ στον ίδιο ναό έψαλε ως αριστερός ψάλτης ο εξάδελφός του και συγγραφέας Αλέξανδρος Μωραϊτίδης και εφημέριος ήταν ο (στις μέρες μας ανακηρυγμένος Άγιος) παπα Νικόλας Πλανάς.

Μυθιστορήματα

• Η Γυφτοπούλα (1884)
• Η Μετανάστις (1880)
• Οι Έμποροι των Εθνών (1883)

Νουβέλες

• Βαρδιάνος στα σπόρκα (1893)
• Η Φόνισσα (1903)
• Τα Ρόδιν' ακρογιάλια (1908)
• Χρήστος Μηλιόνης (1885)

Διηγήματα

• Αγάπη στον κρεμνό
• Άγια και πεθαμένα (1896)
• Άλλος τύπος (1903)
• Αμαρτίας φάντασμα (1900)
• Άνθος του γιαλού (1906)
• Αποκριάτικη νυχτιά (1892)
• Απόλαυσις στη γειτονιά (1900)
• Άσπρη σαν το χιόνι (1907)
• Άψαλτος (1906)
• Για τα ονόματα (1902)
• Για την περηφάνια (1899)
• Γουτού Γουπατού (1899)
• Γυνή πλέουσα (1905)
• Εξοχική Λαμπρή (1890)
• Εξοχικόν κρούσμα (1906)
• Έρημο μνήμα (1910)
• Έρμη στα ξένα (1906)
• Έρως – Ήρως (1897)
• Η Άκληρη (1905)
• Η Αποσώστρα (1905)
• Η Βλαχοπούλα (1892)
• Η Γλυκοφιλούσα (1894)
• Η Γραία κ' η θύελλα (1906)
• Η Δασκαλομάννα (1894)
• Η Επίσκεψις του αγίου Δεσπότη (1906)
• Η Θητεία της πενθεράς (1902)
• Η Θεοδικία της Δασκάλας (1906)
• Η Ξομπλιαστήρα (1906)
• Η Κάλτσα της Νώενας (1907)
• Η Μακρακιστίνα (1906)
• Η Μαούτα (1905)
• Η Μαυρομαντηλού (1891)
• Η Νοσταλγός (1894)
• Η Ντελησυφέρω (1904)
• Η Πεποικιλμένη (1909)
• Η Πιτρόπισσα (1909)
• Η Σταχομαζώχτρα (1889)
• Η Στοιχειωμένη καμάρα (1904)
• Η Συντέκνισσα (1903)
• Η Τελευταία βαπτιστική (1888)
• Η Τύχη απ' την Αμέρικα (1901)
• Η Φαρμακολύτρια (1900)
• Η Φωνή του Δράκου (1904)
• Η Χήρα παπαδιά (1888)
• Η Χήρα του Νεομάρτυρος (1905)
• Η Χολεριασμένη (1901)
• Η Χτυπημένη (1890)
• Θάνατος κόρης (1907)
• Θέρος – Έρος (1891)
• Κοινωνική αρμονία (1906)
• Κοκκώνα θάλασσα (1900)
• Λαμπριάτικος Ψάλτης (1893)
• Με τον πεζόβολο (1907)
• Μια ψυχή (1891)
• Μικρά ψυχολογία (1903)
• Ναυαγίων ναυάγια (1893)
• Νεκρός ταξιδιώτης (1910)
• Ο Αβασκαμός του Αγά (1896)
• Ο Αειπλάνητος (1903)
• Ο Αλιβάνιστος (1903)
• Ο Αμερικάνος (1891)
• Ο Ανάκατος (1910)
• Ο Γαγάτος καί τ' άλογο (1900)
• Ο Γείτονας με το λαγούτο (1900)
• Ο Διδάχος (1906)
• Ο Έρωτας στα χιόνια (1896)
• Ο Κακόμης (1903)
• Ο Καλόγερος (1892)
• Ο Κοσμολαΐτης (1903)
• Ο Ξεπεσμένος Δερβίσης (1896)
• Ο Πανδρολόγος (1902)
• Ο Πανταρώτας (1891)
• Ο Πεντάρφανος (1905)
• Ο Πολιτισμός εις το χωρίον (1891)
• Ο Σημαδιακός (1889)
• Ο Τυφλοσύρτης (1892)
• Ο Χαραμάδος (1904)
• Ο Χορός εις του κ. Περιάνδρου (1905)
• Οι Δύο Δράκοι (1906)
• Οι Ελαφροΐσκιωτοι (1892)
• Οι Κουκλοπαντρειές (1903)
• Οι Λίρες του Ζάχου (1908)
• Οι Μάγισσες (1900)
• Οι Ναυαγοσώσται (1901)
• Οι Παραπονεμένες (1899)
• Οι Χαλασοχώρηδες (1892)
• Ολόγυρα στη λίμνη (1892)
• Όνειρο στο κύμα (1900)
• Παιδική Πασχαλιά (1891)
• Πάσχα Ρωμέικο (1891)
• Πατέρα στο σπίτι! (1895)
• Ποία εκ των δύο (1906)
• Ρεμβασμός του Δεκαπενταυγούστου (1906)
• Σταγόνα νερού... (1906)
• Στην Αγι-Αναστασά (1892)
• Στο Χριστό, στο Κάστρο (1892)
• Στρίγλα μάννα (1902)
• Τ' Αγνάντεμα (1899)
• Τ' Αερικό στο δέντρο (1907)
• Τ' Αστεράκι (1909)
• Τ' Μπούφ' του π'λί (1904)
• Τα Δαιμόνια στο ρέμα (1900)
• Τα Δύο κούτσουρα (1904)
• Τα Δύο τέρατα (1909)
• Τα Καλαμπούρια ενός δασκάλου (1908)
• Τα Κρούσματα (1903)
• Τα Λιμανάκια (1907)
• Τα Πτερόεντα δώρα (1907)
• Τα Συχαρίκια (1894)
• Τα Χριστούγεννα του τεμπέλη (1896)
• Της Δασκάλας τα μάγια (1909)
• Της Κοκκώνας το σπίτι (1893)
• Το Γιαλόξυλο (1905)
• Το Γράμμα στην Αμερική (1910)
• Το Ενιαύσιον θύμα (1899)
• Το Θαλάσσωμα (1906)
• Το Θαύμα της Καισαριανής (1901)
• Το Καμίνι (1907)
• Το Κρυφό Μανδράκι (1906)
• Το Μυρολόγι της φώκιας (1908)
• Το «Νάμι» της (1906)
• Το Νησί της Ουρανίτσας (1902)
• Το Πνίξιμο του παιδιού (1900)
• Το Σπιτάκι στο Λιβάδι (1896)
• Το Τυφλό σοκκάκι (1906)
• Το Χριστός Ανέστη του Γιάννη
• Το Χριστόψωμο (1887)
• Το Ψοφίμι (1906)
• Τρελή βραδιά (1901)
• Υπηρέτρα (1888)
• Υπό την Βασιλικήν δρύν (1901)
• Φιλόστοργοι (1895)
• Φορτωμένα κόκκαλα (1907)
• Φτωχός Άγιος (1891)
• Φώτα – Ολόφωτα (1894)
• Χωρίς στεφάνι (1896)
• Ωχ! Βασανάκια (1894)

Ποιήματα

• Στην Παναγίτσα στο Πυργί
• Προς την μητέρα μου (1880)
• Δέησις (1881)
• Εκπτωτος ψυχή (1881)
• Η κοιμισμένη βασιλοπούλα (1891)
• Το ωραίον φάσμα (1895)
• Εις τους αδελφούς Γιαννάκην και Κώστα Γ. Ραφτάκη (1902)
• Νύχτα βασάνου (1903)
• Επωδή παπά στη χολέρα (1879)
• Επωδή γιατρού στη χολέρα (1879)
• Το τραγούδι της Κατίνας (1892)
• Εις ιππεύουσαν Παναγυριώτισσαν (1907)
• Ερωτες στα κοπριά (1907)
• Στην Παναγία τη Σαλονικιά (1908)